سخنرانی معاون محترم رئیس جمهور و رئیس سازمان محیط زیست کشور در نهمین نشست کمیته وزراء محیط زیست و توسعه اسکاپ

متن سخنرانی خانم شینا انصاری، معاون محترم رئیس جمهور و رئیس سازمان محیط زیست کشور در نهمین نشست کمیته وزراء محیط زیست و توسعه اسکاپ

 بسم الله الرحمن الرحیم

عالیجنابان،

ریاست محترم اجلاس،

خانمها و آقایان،

مایلم در آغاز، مراتب قدردانی جمهوری اسلامی ایران را از دولت پادشاهی تایلند و دبیرخانه ESCAP برای میزبانی این نشست و تلاشهای ارزشمندشان در تقویت همکاریهای محیط زیستی در منطقه ابراز نمایم .امروز منطقه آسیا و اقیانوسیه با گستردگی جغرافیایی و جمعیت پرتعداد خود، در خط مقدم بسیاری از بحرانهای محیط زیستی قرار دارد؛ از تغییرات اقلیمی، آلودگی هوا و دریاها، کاهش تنوع زیستی و تخریب سرزمین گرفته تا طوفان‌های گرد و غبار، بحران مدیریت پسماند و آلودگی پلاستیک و بنا بر ماهیت جهانی محیط زیست، هیچ یک از این چالشها، مرز نشناخته و هیچ کشوری نیز به تنهایی قادر به مقابله با آنها نیست .

اما ورای همه این بحران‌های فزاینده و چالش های فراگیر، یک عامل انسانی دیگر، منشاء مخاطراتی است که شاید در قیاس با سایر فعالیت های مخرب بشری، به شکلی مخرب تر و غیرانسانی تر به محیط زیست آسیب وارد می نماید و آن هم، تخریب محیط زیست ناشی از جنگها و تجاوز نظامی است .

خانم ها و آقایان

اجلاس امروز ما در منطقه ای از جهان تشکیل شده که چند دهه پیش در اثر جنگ افروزی ابرقدرت ها، شاهد شنیع ترین جنایات جنگی و نیز آسیب های وحشتناک به محیط زیست کشورهایی چون ویتنام، لائوس و کامبوج بوده و آثار استفاده از عامل نارنجی و بمبهای خوشه ای تا امروز بر آن باقی است و من به نمایندگی از جمهوری اسلامی ایران و ملت سرافراز آن در این جمع حاضرم. کشور و ملتی که در یک سال گذشته هدف دو جنگ تجاوزکارانه از سوی ایالات متحده آمریکا و نیروی نیابتی آن رژیم صهیونیستی قرار گرفته است. شناعت شکسته شدن تمام قوانین جهان متمدن در آغاز کردن این تجاوز، سکوت و بی عملی نهادهای مسئول بین المللی و جنایات ضد بشری حمله به مدرسه میناب، باشگاه ورزشی دختران در لامرد و هدف گرفتن عمدی تاسیسات نفتی، آب آشامیدنی و مناطق مسکونی آن، اموری بسیار خطیر و مستحق واکنش یکپارچه جهان متمدن و آزاد است اما نباید از نظر دور داشت، آثار محیط زیستی این دو تجاوز وحشیانه، بدون شک ضربه ای هولناک به تمام جهان است. رد پای کربن معادل 60 کشور در یک سال تنها ظرف دو هفته نخست این هجوم وحشیانه، آسیب های جدی به پهنه آبی حساس خلیج فارس و دریای عمان، هجوم بی محابا به تاسیسات صلح آمیز هسته ای و تخریب گسترده تنوع زیستی تنها معدودی از شاخص ترین آثار این تجاوزات هستند.

حمله به تأسیسات صنعتی، انتشار مواد آلاینده و خطرناک در اثر حمله به مخازن سوخت اطراف تهران و سایر پالایشگاهها، تهدید منابع آب و خاک، آسیب به زیستگاههای طبیعی، افزایش انتشار آلایندهها و مخاطره آلودگیهای فرامرزی، تنها بخشی از پیامدهایی است که آثار آن محدود به مرزهای ایران نخواهد ماند . محیط زیست، نخستین قربانی خاموش جنگ و آخرین بخشی است که از پیامدهای آن رهایی می یابد. تخریب طبیعت، پایان مخاصمه را نمی‌شناسد و آثار آن ممکن است دهه‌ها سلامت انسان، امنیت غذایی، منابع آب و تنوع زیستی را تحت تأثیر قرار دهد .

از اینرو، حفاظت از محیط زیست در زمان مخاصمات مسلحانه، صرفاً یک تعهد اخلاقی نیست، بلکه یک تعهد حقوقی بین المللی است که باید با جدیت بیشتری مورد احترام و اجرا قرار گیرد  ما معتقدیم زمان آن فرا رسیده است که جامعه بین المللی، امنیت محیط زیست را به عنوان یکی از ارکان صلح و امنیت بینالمللی بیش از پیش مورد توجه قرار دهد. صلح پایدار بدون محیط زیست سالم امکانپذیر نیست و تخریب محیط زیست در هر نقطه از جهان، می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای جغرافیایی ایجاد کند. همچنین، اصل بنیادین "آلوده کننده باید هزینه را بپردازد" نباید تنها به فعالیتهای اقتصادی محدود شود.

هنگامی‌که محیط زیست در نتیجه اقدامات غیرقانونی و تجاوز نظامی آسیب می‌بیند، عامل ایجادکننده خسارت نیز باید مسئولیت بین المللی اقدامات خود را بپذیرد و نسبت به جبران کامل خسارات زیست محیطی اقدام کند. اجرای مؤثر این اصل، نه تنها به احقاق حقوق کشور آسیب دیده کمک می‌کند، بلکه نقش مهمی در بازدارندگی از تکرار چنین خساراتی خواهد داشت .

از این منظر، تقویت سازوکارهای بین المللی برای پیشگیری از تخریب محیط زیست در مخاصمات مسلحانه، ارزیابی خسارات، مستندسازی آثار محیط زیستی، تضمین پاسخگویی متجاوزان و جبران خسارات وارده، ضرورتی انکارناپذیر است .

خانمها و آقایان،

با همه این سختی‌ها و در کنار تحریم های ناجوانمردانه چند دهه ای و محروم ماندن از ساز و کارهای مالی و فناوری کنوانسیون‌های بین المللی، جمهوری اسلامی ایران همچنان خود را متعهد به همکاریهای منطقه ای برای حفاظت از تنوع زیستی، مقابله با گرمایش و آلودگی هوا، حفاظت از اکوسیستمهای دریایی، مدیریت منابع طبیعی، مقابله با گرد و غبار و تبادل دانش و فناوری می داند .

ما بر این باوریم که حفاظت از محیط زیست، نه عرصه تقابل، بلکه بستری برای اعتمادسازی، همکاری و مسئولیت پذیری مشترک میان ملتهاست .

سخنم را با این جملات به پایان می رسانم:

وقتی جنگ، محیط زیست را هدف قرار می دهد، قربانی تنها یک ملت نیست؛ بلکه میراث مشترک بشریت آسیب می‌بیند. از اینرو، حفاظت از محیط زیست باید به یک مسئولیت مشترک جهانی تبدیل شود. سکوت در برابر تخریب طبیعت، به معنای پذیرش تهدیدی است که دیر یا زود همه جهان را درخواهد نوردید .

از توجه شما سپاسگزارم.